219 - « انقلاب زمانه » شراب و عيشِ نهان چيست ؟ كارِ بىبنياد * زديم بر صفِ رندان و هرچه بادا باد گره ز دل بگشا وز سپهر ياد مكن * كه فكرِ هيچ مهندس ، چنين گره نگشاد زِ انقلابِ زمانه عجب مدار كه چرخ * ازين فسانه ، هزاران هزار دارد ياد قَدَح به شرطِ ادب گير ، زانكه تركيبش * ز كاسهء سرِ جمشيد و بهمن است و قباد كه آگه است كه كاووس و كى كجا رفتند ؟ * كه واقف است كه چون رفت تخت جم بر باد ؟ ز حسرتِ لبِ شيرين ، هنوز مىبينم * كه لاله مىدمد از خونِ ديدهء فرهاد مگر كه لاله بدانست ، بىوفايى دهر * كه تا بزاد و بشد جامِ مى ز كف ننهاد بيا بيا كه زمانى ز مى خراب شويم * مگر رسيم به گنجى ، درين خراب‌آباد نمىدهند اجازت مرا به سير و سفر * نسيمِ باد مصلّى و آب ركناباد قدح مگير چو حافظ مگر به نالهء چنگ * كه بسته‌اند بر ابريشمِ طرب دلِ شاد * توضيحات : عيش نهان ( نشاط شراب پنهانى ) چيست ( چه معنى دارد ، چه مىتوان خواند ) بىبنياد ( بىپايه و اساس ) هرچه بادا باد ( هرچه پيش آيد ، خوش آيد ) مگر ( همانى كه ) انقلاب زمانه ( احوال و تغييرات روزگار ) چرخ ( فلك ، روزگار ) فسانه ( افسانه ) به شرط ادب ( به پاس احترام ) جمشيد ، جم ، قباد ( نام پادشاهان قديم ايران ) كى ( لقب پادشاهان كيانى ) واقف ( آگاه ) سير و سفر ( گردش و تفريح ) مصلّى ( محل در شيراز ) ركناباد ( قناتى در شيراز ) قدح ( جام شراب ) دهر ( روزگار ) معنى بيت ( 2 ) ( از دل عقدهء رنج و غم را بگشاى و غمگين مباش و به اسرار روزگار فكر مكن زيرا كه انديشهء هيچ مهندسى به راز آن پى نبرده است ) معنى بيت ( 4 ) ( جام باده را با رعايت ادب و احترام به دست بگيريد زيرا تركيب آن از كاسه سر سه پادشاه مشهور جمشيد و بهمن و قباد است ) معنى بيت ( 10 ) ( مانند حافظ ساغر را با چنگ و نى به دست بگير و بنوش زيرا شادى دل را بر تارهاى ابريشم چنگ بسته‌اند ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - دنيا و عوامل آن واقعا بىپايه و بىبنياد مىباشد كه روزگار و چرخش آن و مرگ پادشاهان و دلاوران و عاشقان اين موضوع را ثابت كرده است ، پس انسان عاقل جهان را بر خود سهل و آسان مىگيرد و انديشه باطل در سر جاى نمىدهد و عينك بدبينى را برمىدارد و خوش‌بينانه اطراف را نظاره مىكند و با كسى سر جنگ پيدا نمىكند . 2 - خواجه در بيت اول و هفتم و هشتم فرمايد : ( مىپرسى كه نهانى شراب خوردن و مخفيانه از مردم عيش و عشرت كردن چه معنى دارد و كار بىفايده‌ايست بنابراين ما هم خود را داخل رندان كرديم و جزو آنها شديم هرچه پيش آيد ، خوش آيد ) ( لاله در پيمان‌شكنى به روزگار كاملا بىپرده است زيرا تا به جهان آمد از اين جهان رفت ولى لحظه‌اى از ساغر گرفتن غافل نشد ) ( به شتاب بيا و به يك لحظه با خوردن شراب معرفت ، خودپرستى خود را ويران كن شايد به وصال محبوب در خراب‌آباد جهان كه آبادى آن مانند ويرانى است ، دست يابيم ) . 3 - ويژگيهاى جناب‌عالى عبارتند از : استاد در زيركى ، زرنگ ، بانمك ، جوشى ، حادثه‌جو ، مرموز ، عاشق تنوّع ، رفيق‌دوست ، باهمت ، باوجدان ، پرسروصدا ، دو شخصيتى ، سياستمدار ، با سليقه ، مخترع ، بلندپرواز ، تشنهء دانستن ، جذاب لجباز . 4 - از نصيحت ديگران ناراحت مشو ، به پدر و مادر احترام كن ، اين نيت با صبر و حوصله و سرعت عمل قابل اجراست ، مسافر كارش خوب و گرفتار عشقى يا كارى جديد شده است ، مسافرتى در پيش داريد ، ملاقات و معاملهء مهمى خواهيد نمود ، 3 فرزند در طالع داريد كه مبارك است ، نذر خود را ادا كنيد . او صاحب فرزند و همسرى خوب و خانه‌اى زيبا و اتومبيلى شيك و امكانات عالى خواهد شد ، نگران نباشيد .